
جهان معاصرعرصه تحولات شگرف و پویایی شتابنده است در این تغییرات برق آسا کوچکترین کم توجهی به آن می تواند به بهای گزاف در تمام عرصه های سیاسی و اقتصادی زیست محیطی و اجتماعی و فرهنگی تمام شود لذا تلاش برای معماری آینده و استفاده بیشتر از زمان برای رسیدن به اهداف ضروری است بی شک حمل و نقل و تغییر در سیستم در این تحولات بی تأثیر و مستثنی نیست.
خواسته های مردم از نهادهایی نظیر شهرداری و سازمانهای حمل و نقل بیش از سایر دستگاهها
و سازمانهای خدماتی عمومی است. رشد شهرنشینی- ازدیاد تعداد خودروها در کشورهای توسعه
یافته باعث افزایش تراکم در مرکز شهری و بالطبع افزایش میزان تصادفات در شبکه های معابر شده است. که به هیچ عنوان برای عبور حجم و نوع ترافیکی که در حال حاضر می بایست از خود عبور
دهند طراحی نشده اند. همچنین رشد بی رویه شهری باعث همجواری ناسازگار کاربریهای زمین گردیده است که منجر به تداخلهای زیاد عابر پیاده و خودرو شده است. مهاجرت از نواحی روستائی
به مراکز شهری و حاشیه آن اغلب بوجود آمدن گروه شهرنشینانی می شود که با چنین سطوح
پرتراکم ترافیکی در مرکز شهر مأنوس نیستند و در حاشیه نیز؛ حاشیه نشینی با بافت شهری مطابقت ندارد.
تمام کسانی که محل زندگی خود را در شهر انتخاب کرده اند تقریباً در تمامی ایام زندگی به نحوی از شهرداری و سازمان حمل و نقل سر و کار دارند مثلاً برای رفتن به محل کار، مدرسه، تفرج، خرید، پارک، حمل زباله و غیره.
نهایتاً نتیجه می گیریم انسان از موقعی که پا به اجتماع می گذارد تا زمانی که به رحمت ایزدی می پیوندد به خدمات شهرداری و حمل و نقل نیازمند است. سازمانهای ما همیشه در رأس توجهات عموم و شهروندان قرار گرفته است. ما می دانیم هر سازمانی که مراجعین بیشتری داشته باشد افکار عمومی متمرکز و نظارت و بررسی بر عملکرد نیز بیشتر می شود و همان افکار عمومی بر روی نحوه عملکرد کارکنان در حال قضاوت است قضاوتی که هزینه شهر و کارکنان را از خودشان دریافت می نماییم.
همان شهروندانی که در پرداخت حق و حقوق شهرداری و سازمانهای وابسته به آن امتناع و یا انتقاد می نمایند و انتظار دارند در قبال آن؛ امکانات- رفاه و خدمات شهرداری و سازمانهای وابسته به نحو احسن باشد این مغایرتها است که کارکنان را به چالش انداخته و همیشه درگیر مسائل جانبی شوند و کارهای اصلی به فراموشی سپرده شود.
در حمل و نقل نیز اجرای مقررات در قبال انتظارات مردم و رانندگان بعلت عدم فرهنگ سازی و نبود آموزش کافی و کاستی قوانین و عدم ترمیم قوانین قبلی، مسئولین را با مشکل مواجه نموده است.
و وضعیت رانندگی بدلایلی رو به وخامت گذاشته و خطرات برای گروههای مختلف استفاده کننده از جاده افزایش یافته است و رقابت بین استفاده کننده از سیستم معابر شدیدتر شده است و از طرف دیگر؛ خطر بواسطه ضعف مدیریت- تعمیر و نگهداری صحیح از جاده ها ایجاد تقاطعهای غیراستاندارد باعث بروز مشکلات متعدد برای رانندگان و مسافران شود نتیجه می گیریم خواسته های این سه گروه یعنی راننده- مسافر- مجری مغایر و در بعضی مسائل مخالف هم باشند و این موضوع باعث شده همیشه این سه گروه در چالش باشند.
لذا جهت کاهش مشکلات باید تمامی قشرها و تشکل های مردمی، رانندگان، مجریان قانون و مسافران همکاری داشته و در این زمینه آموزشهای لازم توسط آموزشگاهها و رسانه های ملی دیده شود.
در کشور ما ضعف اجرای قوانین به دلایل مختلف و رفتار رانندگان در ارتباط با قوانین مشهود است و نشانه ها و نتیجه نهایی این کمبودها همان میزان بسیار بالای تصادفات مجرمین و مرگ و میر جاده ها است.
با توجه به اهمیت هر دو موضوع یعنی حقوق مسافر را از یاد نبریم و نقش تشکلهای
مردم در توسعه حمل و نقل و ارتباط هر دو موضوع با یکدیگر تریح دادم مطالبی را
از هر دو موضوع بصورت تلفیقی که از تجربیات استادان محترم و خودم در شهر سراب
و سایر شهرهائیکه مشکلات ترافیکی و مسافران را مشاهده نموده ام برای خوانندگان
عزیز ارائه نمایم شاید در جمله بندی و یا نگارشی اشتباهاتی داشته باشم اما منظور بنده
بیشتر رساندن مطالب و اهداف حمل و نقل است و یک مقاله حاضری و کپی برداری از اینترنت نیست.
بررسی ارتباط تشکلهای مردم در توسعه حمل و نقل و رابطه آن با حقوق مسافر:
- حمل و نقل عمومی:
شامل سیستمی است که در آن یک وسیله مشخص در فواصل زمان مشخص در ایستگاههای مشخص و مسیر میان یک مبدأ و مقصد مشخص تردد نماید.
• مزایای حمل و نقل عمومی:
1- کاهش اتلاف وقت و انرژی
2- کاهش آلودگی هوا و محیط زیست که حقوق همه موجودات زنده است که بطور خلاصه ارتباط آلودگی هوا و محیط زیست بر حمل و نقل بررسی خواهد شد.
3- کاهش هزینه و تأثیر حمل و نقل عمومی بر سایر مسائل اقتصادی و اجتماعی و غیره
• ویژگیهای حمل و نقل عمومی:
1- ظرفیت جابجائی مسافر
2- ویژگیهای عملکردی
3- خصوصیات وسیله عمومی از نظر سازه
مثال: در یک جهت در یک ساعت: برای اتوبوس ده هزار نفر برای خط ویژه BRT بیست هزار نفر- تراموا و LAT تا سی هزار نفر برای مترو از سی هزار نفر تا هشتاد هزار نفر.
برنامه ریزی حمل و نقل عمومی:
1- سازمان و مدیریت
2- نقش و وظایف حمل و نقل عمومی
3- انواع سامانه ها و انتخاب ناوگان
4- طراحی و برنامه ریزی شبکه
5- نرخ گذاری
در بحث نرخ گذاری فنی و علمی برخورد نشده است و بعلت عدم وجود چهارچوب و الگویی مناسب در مناطق مختلف سلیقه ای کار شده است و بعلت وجود چهارچوب و الگویی مناسب در مناطق مختلف سلیقه کار شده است و حتی بعلت انتخابات سیاسی و طبقه ای نرخ گذاری شده است اگر شهرها را بررسی کنیم حتی در شرایط یکسان نرخ ها فاصله بیشتری دارند و حق مسافر و یا راننده در نظر گرفته نشده است.
ویژگیهای یک سیستم مطلوب حمل و نقل همگانی از نظر مسافران کاهش زمان- انتقال راحت از یک وسیله به وسیله دیگر و یا مقصد- استفاده از وسیله با کرایه ارزان.
مباحث حمل و نقل عمومی:
شبکه خدمات رسانی
مبدأ- مقصد- مسیر
بستر خیابانها و ایجاد مسیر ویژه تعیین محل مناسب ایستگاهها ترمینالها-دسترسی و امکانات رفاهی
حمل و نقل عمومی
نوع وسیله نقلیه- نگهداری- هزینه راننده- کرایه مسافر- سرعت مصرف انرژی
بهره برداری- نیازهای جانبی زمانبندی- نظم و ترتیب دادن به سیستم بحث خدمات رسانی به مردم- اطلاع رسانی- ایمنی- راحتی مسافر
• فرهنگ ترافیک:
- فرهنگ یعنی چه: مجموعه آگاهیها و باورها دور از هر فشاری از انسان سر می زند فرهنگ گویند. تغییر رفتار با زور و شکنجه فرهنگ نیست فرهنگ آموختنی است. با توجه به اینکه افراد و جمع در اکثر مسائل مشترکند لذا فرهنگ را می توان از طریق آموزش- تکرار- باور- اعتماد- اعتقاد یاد داد و در فرهنگ؛ فرهنگهای خرده نیز وجود دارد که به بحث آن وارد نمی شویم.
- فرهنگ ترافیک ایوان: ما یک کشور جهان سوم که در حال توسعه و پیشرفت و حرکت به سوی آن هستیم و مشکلاتی در پیش روی خود داریم با تولید خودروهای متنوع و پیشرفت تکنولوژی مجبور هستیم نحوه استفاده و مسیر آن را یاد بگیریم.
با تولید انواع خودرو اکثر کارها تخصصی و تقسیم کار مل و نقل شروع و رسیدن سریع به مقصد و حمل بار مازاد از تمام نقاط دنیا جهت رفع نیازمندیهای یکدیگر- ارتباطات و مراسلات آسانتر شد.
از طرف دیگر با ازدیاد خودرو معضل اجتماعی و ترافیکی شروع و بحث مهندسی ترافیک و حمل و نقل آغاز گردید.
در مدیریت حمل و نقل و ترافیک انسان در هر صورت یا مسافر است یا سرنشین و یا عابر پیاده.
1- عابر پیاده: آسیب پذیرترین افراد در سیستم حمل و نقل محسوب می شود و همیشه دید عابر پیاده نسبت به راننده منفی است در صورتی که خودش از جایگاه تعیین شده عبور نمی کند و فکر می کند همیشه تخلف از جانب رانندگان است در صورتی که احتمال دارد هر دو تخلف نمایند. هر نوع تخلف و بی توجهی از هر دو طرف مربوط به شاخه فرهنگ ایمنی است.
عدم آموزش کافی و احتیاط و مقررات تابع آنها تبدیل به یک رفتار ناهنجار می شود رفتارهای منفی و مثبت در جامعه احساس می شود.
رفتارهای منفی نوعی عدم احترام به حقوق دیگران است مانند عبور از محلهای غیرمجاز حرکت از سواره رو (ممکن است عوامل مانند عدم وجود پیاده رو و سد معبر مغازه داران و یا لجبازی و یا پز دادن این رفتار از عابر پیاده سر زند)- عبور در شب یا لباس سیاه- عبور از جلو یا پشت اتوبوس، ایجاد سد معبر و غیره.
• رفتارهای سرنشین (رانندگان):
با توجه به فاکتورها، رفتارها متفاوت هستند و عوامل آن:
1- نوع وسیله نقلیه
2- سطح سواد
3- نوع جنسیت راننده
4- شغل
5- موقعیت اجتماعی: تعدادی از رانندگان از تبعیض اجتماعی رنج و اقدام به تخلف می نمایند و تعدادی نیز الگوبرداری و عدم آشنایی کامل به قوانین و نحوه آموزش در آموزشکده ها ناشی می شود همین رفتارها است که مسافر را نیز رنج می دهد و حقوقشان پایمال می شود پس فرهنگ ترافیک با عوامل بالا ارتباط تنگاتنگی دارد فرهنگ ترافیک را باید همگان رعایت نمایند مخصوصاً رده های بالا و زمینه اجتماعی به گونه ای باشد که بستر آن در راستای تخلف نباشد.
رفتار رانندگان وسیله عمومی بسیار حساس است و انواع مشاهده کنندگان از جمله کودکان- بزرگسالان- دانشجو- کارگر و غیره به رفتار رانندگان وسیله عمومی نظاره گر هستند.
این توجه ها علاوه بر راننده به مدیران و سازمان نیز ارتباط دارد رفتار خوب ایجاد ذهنیت خوب مسافران نسبت به راننده و مدیریت سازمان و برعکس.
6- سن راننده: ضعف بینائی شامل (دقت تشخیص عمق- دید شب- دید محیطی- تشخیص رنگها- تخمین فاصله و حساسیت به نور زیاد.
2- کاهش مهارتهای رانندگی (واکنش سریع و انعطاف پذیری
3- نقش توانائیهای شناختی- تشخیص و واکنش اختلالات و بی توجهی
در بحث حمل و نقل عمومی نوع تخلفات رانندگان خودروهای عمومی بسیار حائز اهمیت است.
الف) تخلفات رانندگان اتوبوس (درون شهری- بین شهری):
1- توقف خارج از ایستگاه
2- توقف بیش از اندازه
3- برخورد نامطلوب با مسافران
4- انحراف بی مورد
5- سبقت غیر مجاز
6- سرعت بیش از حد
7- نداشتن استراحت کافی
ب) تخلقات رانندگان مینی بوس:
مینی بوسها مناسب حمل و نقل درون شهری نیست و به ناچار در شهرها از آن استفاده می شود.
1- توقف ناگهانی
2- سوار بیش از حد
3- سوار و پیاده کردن در مسیرهای دل بخواه
4- سبقت غیر مجاز
5- نداشتن گرمایش کافی و در تابستان کولر
ج) رانندگان کالابر:
اکثر تصادفات از دسته رانندگان اتفاق می افتد. عدم استفاده از چراغ راهنما حمل بار بیش از حد- پیچیدن به جلو- باز کردن مصالح غیر مجاز مثلاً تیرآهن بدون نصب علائم هشدار دهنده.
د) رانندگان شخصی:
تأثیرگذارترین بخش در ترافیک هستند بیشترین حجم راه و خیابان و بیشترین زمان را تصاحب می کنند و حقوقی که مسافر باید از حمل و نقل عمومی استفاده کند و به موقع به مقصد برسد سواریها با ایجاد ترافیک این حق را از مسافران سلب می نمایند.
آسیب شناسی:
1- کمبود وسایل نقلیه همگانی
2- داشتن صف های طولانی
3- ارزان بودن هزینه سواری مخصوصاً ارزان بودن سوخت
4- کمبود پارکینگ و هزینه بالای پارک
5- عدم گسترش خطوط ریلی
6- در نهایت تشخیص و تمایل استفاده از وسایل شخصی
- رفتارهای رانندگان شخصی:
1- بی توجهی به مقررات و قوانین
2- توقف در مکانهای غیرمجاز
3- بی توجهی به شرایط راه و آب و هوا
4- استفاده از بوق غیر مجاز (برای سلام- اعتراض- درگیری- تشکر- لجبازی)
5- رعایت نکردن حق تقدم
6- بی توجهی به چراغ راهنما
7- پنچرگیری در وسط خیابان
8- نبستن کمربند ایمنی
تدابیر لازم برای ساماندهی و رفع معضلات مربوط به حمل و نقل:
1- ایجاد امکانات عمومی سریع السیر- ارزان قیمت که بتواند شهروندان را به راحتی و با ایمنی کامل به مقصد برساند.
2- ایجاد فرهنگ استفاده از خودروهای عمومی و عدم استفاده از خودروهای شخصی بصورت تک سرنشین در شهرها
3- بهبود ارتباطات پستی و بانکی و مخابراتی و ادارات که بتواند تعداد قابل توجهی از سفرهای درونشهری را بکاهد.
4- اصلاح اشکال هندسی میادین شهر
5- ایجاد یک سیستم برنامه ریزی- جامع- مداوم- پویا و انعطاف پذیر
6- آموزش شهروندان و ایجاد فرهنگ استفاده از دوچرخه در سطح شهرها
7- تفکیک مسیرهای حرکت خودروهای عمومی در سطح شهر
8- اصلاح پیاده روها جهت تشویق مردم جهت تردد پیاده در شهر
9- اطلاع رسانی و آشنائی شهروندان به خیابانها با نصب تابلوهای مناسب
تأثیر عدم برنامه ریزی در خصوص حمل و نقل درونشهری
1- اتلاف وقت مردم در خیابانها و معابر شهر
2- آلودگی صوتی
3- آلودگی هوای شهرهای کشور و گسترش شیوع بیماریها
4- تأثیر به روح و روان شهروندان و سلب شادابی و سلامتی از آنها
5- اتلاف سرمایه های ملی
علل نارضایتی مافر از وضعیت وسیله حمل و نقل عمومی
1- توسعه نیافتگی وسیله حمل و نقل عمومی نسبت به گستردگی شهرها
2- کمبود وسیله عمومی در بعضی نقاط شهری
3- پایین بودن کیفیت خدمات رسانی
4- بالا بودن میزان زمان انتظار
5- عدم وجود پایانه های مسافربری درونشهری و شلوغ بودن پایانه های غیرمجاز
6- عدم طراحی خطوط اتوبوسرانی در طرحهای جامع و تفکیکی شهری
7- زیانده بودن شرکتهای اتوبوسرانی
8- استفاده نکردن از فناوری جدید و هوشمند مانند بلیط هوشمند
آسیب شناسی وسیله حمل و نقل عمومی:
1- تهیه طرحهای مطالعاتی و کارشناسی دقیق
2- بررسی وضعیت محیط سیستم- تقسیم دقیق وظایف- تنظیم و تثبیت وظایف و مسئولیتها- تنظیم و تدوین سلسله مراتب مدیریتی و نظارتی و هماهنگی فعالیتهای افراد جهت دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده
3- بررسی وضعیت خود سیستم
4- بررسی اجزاء و ساختار سیستم
5- بررسی تعداد و طول خطوط
6- بررسی ایستگاههای موجود در سطح شهر و طراحی پایانه ها
7- تهیه اطلاعات و کارشناسی سرعت و زمان
8- میزان کرایه ای که از مسافر اخذ می شود (نحوه تعیین نرخ با توجه هزینه راننده- خودرو و استهلاک)
9- بررسی مشکلات و تنگناهای موجود
10- نظرسنجی دائمی از مسافرین
11- بررسی خیابانها و نقش آنها
برنامه ریزی خدمات دهی و بهره برداری:
1- بررسی وضعیت موجود و شناسائی مشکلات و عوامل تأثیرگار
2- پیش بینی آینده← میزان تقاضا- نحوه مدیریت- نحوه تأکین منابع مالی
3- ارزیابی گزینه ها و انتخاب گزینه برتر
4- ارزیابی مسیرها در زمانهای مختلف
الف) تغییر مسیر: تغییر در ساختار خطوط مانند ایجاد خطوط سریع السیر- ایجاد خطوط جدید- تغییر در خطوط- تغییر در مسیر- حذف مسیر
ب) تغییر نحوه بهره برداری: افزایش یا کاهش سرویسها- تغییر ساعات بهره برداری-
تغییر در ساختار مختلف روز- تغییر نرخ کرایه- ایجاد رقابت سالم جهت پایین آوردن
هزینه ها
- جمع آوری اطلاعات جهت تصمیم گیری:
1- میزان جابجائی مسافر در زمانهای مختلف
2- دانستن هزینه های بهره بردار (هزینه سوخت- پرسنل- تعمیر و نگهداری- درآمد)
3- زمان سفر و تأخیرهای آن و علل تأخیر
4- بررسی تقاضا
5- جمع آوری اطلاعات از مردم ← نظرسنجی آشکار و پنهان چون مردم مشکلات را به خوبی بیان می کنند.
6- پیشنهادات رانندگان و بررسی آن
- ابهام و سؤالات درخصوص حمل و نقل:
1- آیا وسایل نقلیه ای همچون تاکسی- سرویس ادارات- تاکسی تلنفیها جزو حمل و نقل عمومی هستند یا نه؟
2- اگر نیستند چرا وسایل نقلیه عمومی در ایران قلمداد می شود؟ از نظر ترافیک- مصرف سوخت ظرفیت باسوادی شخصی هیچ فرقی ندارد آیا بهتر نیست به تاکسی وسیله مناسبی طراحی و جایگزین شود این وسیله با تعریف استاندارد دنیا متفاوت است.
3- آیا حمل و نقل عمومی دولتی است یا خصوصی؟ اگر خصوصی است بحث یارانه ها چیست و اگر دولتی است مدیریت و کیفیت خودروها از نظر مصرف سوخت و ضعف کنترل آن در هر دو مورد؟
واقعیت این است پایین ترین سیستم حمل و نقل در دنیا و مصرف سوخت بالا سیستم حمل و نقل کشور ما بود بنا به گزارشات واصله ایران با جمعیت 70 میلیون نفر و چین با جمعیت بالای یک و نیم میلیارد نفر در مصرف انرژی برابر هستند.
سؤال:
1- علت و ریشه آن چیست؟
2- چرا به نسل آینده فکر نمی کنیم آیا خیانت و بی انصافی نیست؟
لذا دستورالعمل جدید درخصوص حمل و نقل- تشکیل سازمانهای مختلف حمل و نقل از جمله سازمان تاکسیرانی بالای دویست هزار نفر و سازمانهای حمل و نقل بالا سی هزار نفر و واحدها و سازمان قطار شهری- سازمان اتوبوسرانی و مینی بوسرانی و بررسی زیر ساختها و بحث مصرف بهینه سوخت و اجرای تبصره 13 مخصوصاً در دولت خدمتگزار نشانه های حرکت در مدیریت و ساماندهی حمل و نقل است و فاصله ها که شایسته این طبقه است کم و استفاده از حمل و نقل عمومی رونق پیدا کرده است.
هدفهای کلی حمل و نقل ترافیکی
1- ایجاد برابری (مساوات)
2- عدالت در ارائه خدمات حمل و نقل از نظر توزیع عادلانه امکانات و ارائه خدمات حمل و نقل عمومی در بین اقشار مختلف
3- برقراری نظم و فرهنگ استفاده درست از حمل و نقل عمومی مثلاً عدم سوار نمودن دو نفر در صندلی جلو- سوار نمودن بیش و سوار کردن سر پا- کثیف بودن صندلی- نداشتن بهداشت تمام مواردی که مسافران را آزار می دهد نوعی عدم رعایت حقوق مسافر است.
4- برقراری امنیت
5- فقط محیط و زیست و سلامت روح و جسم انسان و اکوسیستم شهری- آلودگی هوا و محیط زیست- حفظ میراث فرهنگی و مذهبی
6- حفظ وقار انسانی مخصوصاً مسافرین معلول- سالخوردگان و کودکان
7- دسترسی به فرصت ها در شهر (راحتی سفر- سهولت و امکانات و تسهیلات مناسب)
8- کاهش هزینه های زندگی (کاهش طول سفر- کاهش هزینه سفر)
9- کاهش تقاضای سفر (حذف شهرهای زائد- ایجاد شهروند و شهرداری الکترونیک و ...)
10- بهبود خدمات حمل و نقل (کاهش راه بندان در شهر)
11- کاهش مصرف منابع محدود (انرژی- زمین- هزینه ریالی- ارزی- سرمایه)
12- افزایش کارآیی سیستم های موجود یعنی استفاده از ظرفیتهای موجود
13- بهبود اثرات اقتصادی ناشی از تصمیمات بخش حمل و نقل و کاهش تورم
14- افزایش اطمینان نسبت به سیستم حمل و نقل (نمونه BRT تهران و مترو)
15- ساخت شهری پیشرو با نوآوری جدید که نیاز شهروندان را به بهترین نحو برآورد کند.
پیشنهاد:
1- ایجاد رشته حمل و نقل و ترافیک در اکثر دانشگاهها
2- آموزش دانش آموزان در مقاطع دوره های تحصیلی
3- فرهنگ سازی و آموزش قوانین حمل و نقل و ترافیک برای شهروندان از طریق رسانه های ملی
4- توسعه زیربنائی حمل و نقل و ترافیک و گسترش آن
5- سازمانهای حمل و نقل همگانی یک کار جدید و نوپا است و اهداف برگزاری کلاسهای آموزشی یکسان سازی و ایجاد سازگاری و همسو کردن در کلیه امورات است لذا تعریف منابع مالی پایدار و اجرای آن نیاز به پشتیبانی دولت و اتحادیه های ذیربط می باشد. در بعضی از شهرها قسمتی درآمد CNG- معاینه فنی و پارکبانها به سازمانها تعلق می گیرد اما در اکثر شهرها این کار اجرا نشده است.
6- کمک در تهیه چارت سازمان
7- تهیه یک برنامه نرم افزاری و یکسان سازی عملکردها
8- معضلات شهرهای بزرگ از شهرهای کوچک شروع شده است لذا پیشگیری بهتر از درمان است.
تعاریف:
1- مدیریت تقاضا در حمل و نقل: مدیریت تقاضا در حمل و نقل عبارت است از هر فعالیت یا مجموعه ای از فعالیتها و استراتژیها با هدف اثرگذاری بر رفتار سفر کنندگان به گونه ای که در نتیجه آن گزینه های متعدد سفر برای جابجائی افراد ارائه گردد و یا تراکم ترافیک کاهش یابد در تقاضا ← تغییر در سفرها- زمان حرکت مقصد و مسیر- در بحث عرضه بهبود در سرعت- ظرفیت- زمان تأخیر.
2- اتوبوس: هر نوع وسیله نقلیه موتوری مسافربری که ظرفیت آن با راننده و کمک راننده 22 نفر یا بیشتر باشد.
3- مینی بوس: هر نوع وسیله نقلیه مسافربری که ظرفیت آن با راننده حداقل ده نفر و حداکثر 21 نفر باشد.
4- ترافیک: عبور و مرور اشخاص وسایل نقلیه و حیوانات در راهها.
5- پیاده رو: قسمتی از خیابان که در امتداد آن واقع شده و برای عبور و مرور پیادگان قرار گرفته است.
6- تراموا: وسیله نقلیه ای که در شهر و حومه برای حمل مسافر به کار می رود و با نیروی برق روی ریل حرکت می کند.
7- جاده: راه خارج شهر برای عبور و مرور وسایل نقلیه.
8- جاده اصلی: جادیه ای که در برخورد با جاده دیگر پهن تر است یا با نصب علائم راهنمائی اصلی تلقی می شود.
9- حق تقدم: حق عبور وسیله نقلیه ای زودتر از وسایل نقلیه دیگر یا از پیاده ها و بالعکس.
10- خیابان: راه عبور و مرور در مناطق مسکونی.
11- راننده: کسی که هدایت وسیله نقلیه را توسط فرمان یا به وسایل دیگر به عهده داشته باشد.
12- تقاطع: محل برخورد و یا چند راه با یکدیگر است تقاطع همسطح و غیر همسطح.
13- برخورد: قطع شدن دو جریان ترافیک توسط یکدیگر.
14- جدائی: جدا شدن چند جریان ترافیک از یک جریان است.
15- پیوند: یکی شدن دو یا چند ریان ترافیک است.