رشد وتوسعه شهرها، مادر شهرها وكلانشهرها ونيز گسترش بي رويه منـاطق حومه اي درپيــرامون شهرهاي امروزي وبه تبع آن ازدياد جمعيت هاي انساني وتبديل شدن شهرهاي كوچك ومتوسط به شهرهاي بزرگ وپرجمعيت ، گسترش شبكه هاي حمل ونقل وشبكه معابر پيچيده دردرون شهرها وپيرامون اين مكانهاي جمعيتي جاذب سفر باعث مي شوند واين شبكه به هم تنيده داخل شهرها نيازمند يك برنامه جامع ازلحاظ حمل ونقل شهري ودرون شهري براي توسعه وپيشرفت وتسهيل رفت وآمد دراين معابر شهري است ، كه درآن برنامه كليه راه ها وراهكارهاي توسعه ، ساماندهي ، زيباسازي وگسترش معابر وامنيت ورفاه ساكنين وشهروندان آن شهر براي سالهاي آتي پيش بيني ولحاظ مي شود البته با استفاده از اصول مهندسي ترافيك دراجرا واحداث خيابانها واصلاح تقاطع ها ورفع نقاط حادثه خيز نمود پيدا مي كند وتوسعه شبكه شهري با مطالعه اي جامع وكامل ازتمام معابراصلي وفرعي شهر، كه هركدام ازاين شبكه هاي طراحي شده نيازبه بررسي وكاركارشناسي دقيق ومنطقي با استفاده از اصول مدرن مهندسي ترافيك دارد. مقوله تسهيل درامورات حمل ونقل وترافيك زدايي درشبكه اصلي شهر زماني محقق ودستيافتني است كه بتوان راههاي روان سازي ترافيك وبهبود عبور مرور شهري را دركليه نقاط هرشهرشناسايي وثبت نمود وبا ديدي وسيع به مسائل ومشكلات شهري ميتوان به اين نكته رسيدكه درشهرهاي امروزي شناسايي وبررسي كل نقاط معيوب شبكه به تنهايي وباسيستم دولتي وتنها بواسطه سازمانهاي درگير اين موضوع قابل شناسايي نبوده بلكه مردم واهالي وشهروندان مقيم آن شهر به راحتي وبدون صرف هزينه اي مي توانند مشكلات موجود درشبكه معابراعم از خيابانها ، وسايط نقليه وسايرامكانات كه درحال حاضر شهرنقش جابجايي مسافر ويااينكه ابزارو وسايلي براي تسهيل در تــردد عابرين پياده رو و وسائط نقليه مي باشند اعم از تابلوهاي شهري وتجهيزات ايمني وتمامي علايم راهنمايي ورانندگي وغيره را به مراجع مربوطه معرفي وبشناسانند كه مي توان گفت مطالعه وبرنامه ريزي براي حمل ونقل شهري مساله ايست با وسعت وگستردگي زياد ، گسترش شهرهاي زشت ونازيبا وازهم گسيخته ومسائل حاد اجتماعي وانساني كه اكثراً از توزيع ناعادلانه دسترسيها ناشي مي شود وبه عينيت ميتوان درشهرهاي امروزي جهان سوم وحتي كشور عزيزمان ايران نيز اين مسائل را مشاهده نمود. البته براي يافتن راه حل دردوران كنوني شروع اصلاحات شبكه معابر با كمك وهمراهي تشكل هاي مردمي است. كه ريشه اين نوع نهادها نيز كمك به توسعه شهرها است ودركشورهاي غربي وپيشرفته چنين اتحاديه هايي ازسالهاي متمادي شروع به همكاري واطلاع رساني وحتي كمك هاي مالي گسترده به توسعه عميق شهرهاي خودنموده اند وجادارد كه دركشورمان نيز به اين نهادها وتشكل هاي مردمي كه هدفي جز خدمت ندارند امكان ايجاد و رشد داده شود. درحقيقت به علت نوپا بودن بايستي فعلاً دولت ازاين تشكل هاپشتيباني وحمايت مالي نمايد. طبق عرف حاكم حمل ونقل درون شهري ازساير مسائل شهري مقداري دورافتاده است كه مطالعه شبكه معابرشهري جداي ازساير كاربريها واجزاء شهرها نيست . درطي سالهاي گذشته باتوسعه وگسترش شهرها به روش سنتي وبا هسته هاي مركزي ومتراكم اولين كاربري كه درشهربه صورت آشفته ولجام گسيخته وبدون برنامه ريزي توسعه پيداكرده وباتوسعه اقتصادي وصنعتي هم اكنون سازگاري ندارد ، همان معابرتنگ و پيچ درپيچ ونامنظم شبكه حمل ونقل شهري است كه اين عامل ناموزون توسعه شهري كه دراكثرشهرهاي ايران اتفاق افتاده باعث شده كه اين شبكه ها با عيب واشكال مواجه باشند وبا گسترش ماشين آلات وخودروهادرداخل معابر شهرترافيك شهر دچاراختلال وخدشه شده است. واين بي نظمي تمام ساختارهاي شهرسازي ، كالبد فيزيكي واجتماعي وحتي اقتصادي شهرها را با مشكل مواجه ساخته وحتي بعلت عدم برنامه ريزي درسالهاي گذشته بعضي ازشهرهاي قديمي بصورت هسته متراكم توسعه پيدا كرده اند وامكان دسترسي افراد وجمعيت هاي انساني به مناطق مختلف شهربامشكل مواجه هستند كه البته براي رفع چنين مشكلاتي برنامه ريزي كلان ومنابع مالي عظيم نياز هست با اينحال تشكل هاي مردمي وخود جوش از آحاد مردم براحتي مي توانند نقش كالبدي درحل مشكلات داشته باشند وتنها جلب مشاركت عمومي مردم هست كه اين چنين نهادها را به فعاليت دراين حيث ترغيب وهدايت مي كند.
پس ميتوان اذعان كرد كه تشكل هاي مردم نهاد اولاً با تشويق مردم به استفاده صحيح ازامكانات حمل ونقل شهري اعم از قطارشهري وتردد مترو ، اتوبوس هاي واحد، تاكسي ها وكليه ابزاروتجهيزات تابلوها وسايبانهاي تعبيه شده درشهرهابا رويكرد نگهداري وحفاظت از اين وسايل مي توانند نقش كليدي داشته باشند. ثانياً با ترغيب مردم به مشاركت جدي درحل مسايل ترافيك از جمله عدم استفاده از وسائط نقليه شخصي وتك سرنشين دراوج ترافيك ميتواند عاملي براي تسهيل امورات حمل ونقل باشد. وثالثاً دربعدي ديگر موضوع فرهنگ سازي براي جلب مشاركت شهروندان ونيز جذب كمك هاي مالي وشركت درايجاد پروژه هاي عظيم عمراني مرتبط با حمل ونقل وساير مطرح مي گردد كه با اين موضوع مي توانند نقش اساسي وسهم بسزايي دراصلاح وايجاد شبكه معابرشهر ايفا نمايند.
رابعاً وهمچنين با شناساندن كليه معايب وكم وكاستيهاي شبكه كه مسئولين امر ازاين موارد اطلاع كافي ندارند ياريگر سازمانهاي خدمات رسان شهري باشند.
                                                         مهدي ثروت
                                 مديرعامل سازمان حمل ونقل همگاني شهرداري نقده